Berritasunak ezpain-ahosabaiko arrailduraren tratamenduan: 2026an ikertzen ari dena

Haurraren beraren zelulekin egindako ahosabaiko mukosa, 3Dn inprimatutako hezur-txertoak, bideodeiz egindako logopedia eta adimen artifiziala: modu errazean errepasatuko dugu zer ikertzen ari diren.

Ezpain-ahosabaiko arraildura emaitza oso onekin tratatzen da gaur egun, diziplina anitzeko taldeen lanari esker: kirurgia, ortodontzia, otorrinolaringologia, logopedia, psikologia… Baina ikerketa ez da gelditzen. Une honetan Espainian eta kanpoan zer aztertzen ari diren errepasatu dugu, eta modu errazean kontatuko dizuegu. Kontuz: jarraian datorren ia guztia saiakuntza-fasean dago oraindik, beraz, oraingoz ez du aldatzen zuen seme-alaben ohiko tratamendua.

Haurraren beraren zelulekin «fabrikatutako» ahosabaia

Granadako Virgen de las Nieves Unibertsitate Ospitalean BIOCLEFT saiakuntza klinikoa dago martxan. Granadako Unibertsitateko eta ibs.GRANADA institutuko ikertzaileek ahosabaiko mukosa artifiziala sortu dute laborategian, pazientearen beraren zeluletatik eta biomaterial naturaletatik abiatuta (fibrina eta agarosa).

Ideia da ehun hori ahosabaiko kirurgian erabiltzea, ixten eta hobeto orbaintzen laguntzeko. 2024an Europan lehen aldiz ezarri zen, 16 hilabeteko neskato batean, hasierako bilakaera onarekin. Saiakuntzak 15 haur tratatzea aurreikusten du, eta bi urtez haien jarraipena egitea, segurua dela eta funtzionatzen duela egiaztatzeko.

Neurrira egindako hezurra, aldakatik atera beharrik gabe

Oiaren ertzari eragiten dion arraildura (arraildura albeolarra) duten haur askok hezur-txerto bat behar dute 8-11 urte inguruan. Gaur egun ohikoena hezur hori aldakatik (gandor iliakotik) ateratzea da, eta horrek bigarren zauri bat eta eragozpen gehiago dakartza.

Bartzelonan, BIO-GRASP proiektua (IQS, Ikerketako Estatu Agentziak 2028ra arte finantzatua) 3Dn inprimatutako txerto «bioinspiratu» batean ari da lanean, paziente bakoitzaren arrailduraren forma zehatza duena, gorputzak bere hezurrarekin ordezkatzen joango litzatekeena. Beste herrialde batzuetan antzeko aldamioak aztertzen ari dira. Oraindik ez dira kontsultan erabiltzen, baina etorkizunean kirurgia ez hain erasokorra iragartzen dute.

Ahosabaia 6 edo 12 hilabeterekin ebaki?

Galdera handietako bat da. TOPS nazioarteko saiakuntzak, Danimarka, Norvegia, Suedia, Erresuma Batua eta Brasilgo 550 haur ingururekin, ahosabaia 6 hilabeterekin edo 12 hilabeterekin ixtea alderatzen du, eta haur horiek 5 urterekin nola hitz egiten duten neurtzen du. Haren emaitzak interes handiz espero dira, ebakuntza egiteko unerik onena erabakitzen lagun dezaketelako.

Logopedia: biziagoa, urrutitik ere eta familiarekin

Logopediak gakoa izaten jarraitzen du hizketa argia izan dadin. Azken ikerketek hiru gauza adierazten dituzte:

• Saio jarraituagoak: ordu berak aste gutxitan biltzeak (adibidez, astean bost saio bi astez) haur batzuen aurrerapenak bizkortu ditzake.
• Bideodeiz egindako logopedia: ondo funtzionatzen du soinuen artikulazioa lantzeko, nahiz eta erresonantziaren balorazioak (ahots «sudurkaria») aurrez aurreko kontsulta behar duen oraindik. Horregatik gomendatzen da biak konbinatzea.
• Familiak terapiaren parte gisa: logopedak amei eta aitei etxean praktikatzen irakasten dienean, haurrak hobetu egiten dira eta familiak seguruago sentitzen dira.

Adimen artifiziala: itxaropentsua, baina oraindik probetan

Ahots-grabazioak entzun eta hipernasalitatea edo sudurretiko aire-ihesa dagoen detektatzen duten adimen artifizialeko programak entrenatzen ari dira. Haurdunaldiko ekografian diagnostikatzeko eta kirurgiak planifikatzeko erabiltzea ere ikertzen ari dira. Etorkizunean baheketa azkarrak egiteko balio lezakete, baina oraingoz ez dute taldearen balorazioa ordezkatzen.

Berriak ez du ordezkatzen zuen seme-alaba dagoeneko ezagutzen duen taldea: osatu egiten du.

Eta zer esan nahi du honek familientzat?

Jende asko ari dela lanean tratamenduak gero eta ez hain erasokorrak, pertsonalizatuagoak eta hurbilagoak izan daitezen. Berritasun hauetakoren batek zuen seme-alabari interesa diezaiokeen zalantza baduzue, galdetu zuen arraildura-unitateko taldeari: haiek ezagutzen dute ondoen haren kasua.

ASPANIFen adi egongo gara eta ateratzen dena kontatzen joango gatzaizkizue. Eta berritasunen baten berri baduzue, idatzi iezaguzue!

Iturriak

• ibs.GRANADA: ahosabaiko mukosa artifizialaren lehen ezarpena Europan (BIOCLEFT) (gaztelaniaz)
• ibs.GRANADA: Andaluziak BIOCLEFT saiakuntza klinikoa jarri du martxan (gaztelaniaz)
• BIOCLEFT saiakuntzaren erregistroa (ClinicalTrials.gov)
• IQS: BIO-GRASP proiektua
• SpeechPathology.org: aurrerapenak ahosabaiko arrailduraren logopedian (2026ko uztaila, ingelesez)
• Adimen artifiziala ezpain-ahosabaiko arrailduran: berrikuspena (PMC, ingelesez)

ASPANIF

← Berri guztiak